ASR-topman Jos Baeten hecht aan harmonie. ‘Ik heb pas later geleerd dat ruzie ook enorm kan opluchten.’

Dit artikel komt uit het magazine



Abonnement?Toen Jos Baeten in het Limburgse Horst het levenslicht zag, was hij al voorbestemd om verzekeraar te worden. Dat hij het zou schoppen tot voorzitter van de raad van ­bestuur van ASR Verzekeringen (met de merken De Amersfoortse, Ditzo, Europeesche Verzekeringen en Ardanta) lag toen echter minder voor de hand. Vernoemd naar zijn opa zou hij Jos Baeten en Zn., een makelaar in schadeverzekeringen, als derdegeneratie-eigenaar voortzetten.

Zijn vader hield kantoor aan huis, maar een bureaubaan was het niet. “Ik vond het prachtwerk”, blikt Baeten terug. “Was er ergens een ongeluk, dan reed vader ernaartoe. En op de plek zelf had hij een heldenrol.” Vader vulde de schadeformulieren voor zijn klant in, probeerde de schade in te dammen en adviseerde ter plekke. Als hij zijn zoon al niet meenam naar de plekken des onheils, vertelde hij er aan tafel zijn dagelijkse verhalen over.

Zakcentje

Het gezin Baeten telde vijf kinderen en voor zijn jongere eeneiïge tweelingbroers uit, bevocht Jos zijn plek in het gezin. Hij ritselde zijn eigen bijbaantjes: aardbeien plukken, snijmachines schoonmaken in de supermarkt, of werk in spoelkeukens of aan de lopende band in een augurkenfabriek. Vader weigerde zijn zoon bij klanten aan te bevelen, maar kon zelf Jos’ hulp wel goed gebruiken. Hij bezorgde vaders rekeningen in het dorp. “Tegen 10 cent per brief. Scheelde hem postzegels van 15 cent. En ik had een zakcentje.”

Uitgaan deed Baeten in de plaatselijke Horseshoe Bar. Daar ontmoette hij op 17-jarige leeftijd zijn vrouw. Hij zag haar, liep een tijd later op haar af en wist haar te schaken door haar een vuurtje aan te bieden, met een geleende aansteker. Twee weken later, vlak voor carnaval, was de deal gesloten. Drie jaar later verhuisde Gerda mee naar Rotterdam. Daar vond Jos zijn eerste baan - de enige betrekking die zijn vader wel voor hem wilde regelen. Toen Jos voor zijn heao-studie een stageplek zocht, belde zijn vader zijn vaste contact bij Stad Rotterdam Verzekeringen. Met die verzekeraar waren de familiebanden hecht - ooit liep vader er zelf ook stage.

Jos besloot echter eerst rechten te gaan studeren, maar omdat hij de colleges “geen bal aan” vond, belde hij al na twee weken met Stad Rotterdam om het aanbod alsnog te verzilveren. Hij kreeg toen wat nu een traineeship heet: hij snuffelde bij meerdere afdelingen en de latere bestuursvoorzitter Carlo de Swart beschouwde hem als zijn leerling. Volgens het familieadagium ‘Baetens maken af waar ze aan beginnen’ studeerde Jos wel verder, maar het andere plan van vader (bedrijfsopvolging) brak hij af.

Fortis en ABN Amro

Baeten voelde zich steeds meer thuis in Rotterdam en zag zich niet meer terugkeren naar het Limburgse Horst. Maar pas toen De Swart hem voor het blok zette - “Je móét kiezen. Een loopbaan bij ons of bij je vader?” - durfde Baeten het zijn vader te vertellen. Vader verkocht daarop zijn bedrijf, en de relatie met zijn zoon was enkele jaren verstoord. Maar de echte afsluiting van deze familiegeschiedenis is symbolischer, en vindt pas jaren later plaats. Die echte afsluiting luistert naar de naam Ditzo, maar kent een voorgeschiedenis in de strijd van Fortis om ABN Amro.

Baeten, in die tijd directie­voorzitter van Fortis-onderdeel ASR, wordt in die strijd gedwongen om 900 miljoen euro van zíjn weerstands­vermogen aan Brussel over te hevelen, zodat het Fortis-concern zijn aandeelhouders dividend kan uitkeren. Daar heeft hij geen trek in. Volgens het boek De Kloof, een verslag van de ondergang van Fortis, houdt Baeten voet bij stuk als Fortis ook grote delen van de effectenposities van ASR voor zijn dan al wankelende ambitie opeist. In stilte vraagt Baeten daarop aan DNB de transactie van 900 miljoen euro stop te zetten.

Dat laatste kan volgens DNB niet, maar het levert Baeten wel een heldenrol op in de annalen. Dat Baeten in 2008, na de nationalisatie van Fortis Bank Nederland en ASR, zijn functie behoudt, heeft hij er ongetwijfeld aan te danken.
In hetzelfde bedrijfsbelang is volgens Baeten ook zijn beslissing om in 2007 Ditzo te lanceren, een direct verkoopkanaal waarmee de verzekeraar definitief concurreert met intermediairs. Het is een zet die hem niet alleen veel kritiek oplevert, maar ook als een definitieve streep onder zijn jeugd kan worden gezien: hij opent de aanval op de verzekeringstussenpersonen.

Lees het interview op de volgende pagina: