Wat Cruijff nooit zal leren

10 feb 2012  |   Peter van Lonkhuyzen  
Cruijff

Sinds deze week mag Johan Cruijff zich officieus de baas van Ajax noemen. De RvC gooit de handdoek in de ring. Maar een leider zal Cruijff nooit worden.


De zege van Cruijff bij Ajax is compleet: de directie weg, de club in bestuurlijke chaos. Kennelijk moet je eerst brokken maken om in de situatie te komen dat iedereen naar je luistert. En komende tijd gaat heel Ajax naar Cruijff luisteren. Hij zal zijn eigen directie en trainersstaf kunnen aanstellen en zijn technische plannen uitvoeren. Helaas zit in Cruijff geen leider verborgen, en de overwinning deze week kan de grootste nederlaag uit zijn loopbaan blijken te zijn. Hieronder staan een paar aspecten die Johan Cruijff nooit zal leren over leiderschap.

Binding

Een van de belangrijkste kenmerken van een leider is dat hij de mensen in zijn bedrijf kan binden. Cruijff heeft een aantal geniale kwaliteiten, hij bezit een enorm voetbalinzicht en hij kan spelers beter maken. Dankzij zijn historische populariteit heeft hij de machtstrijd gewonnen, maar het is ten koste gegaan van veel expertise in de club, die moet nu worden aangevuld. Cruijff kent maar één wijsheid, namelijk zijn eigenwijsheid, en hij zet mensen met een afwijkende mening aan de kant. Zijn volgers, verenigd in de ‘groep Cruijff’, hebben niet genoeg in huis om een complexe organisatie als een voetbalclub te organiseren, maar Cruijff is te eigenzinnig om mensen te accepteren die dat wel kunnen. Een leider moet tegenspraak dulden, zoals topmanagers weten; ze moeten die tegenspraak zelfs organiseren. Cruijff snijdt elke tegenspraak weg.

Visie

De kern van de problemen bij Ajax ligt volgens Cruijff op het technisch vlak. Het plan-Cruijff zou de richting moeten wijzen naar verbetering. Maar techniek en spelopvattingen kunnen nooit de reden alleen zijn dat een club afglijdt. Ajax presteert al meer dan 10 jaar ondermaats gezien zijn begroting. Trainers, spelers en spelopvattingen, kwamen en gingen zonder dat het veel uitmaakte. Intussen bleef de club sinds de beursgang in 1998 een bestuurlijke wanboel, met een onoverzichtelijke kluwen van (leden)raden, besturen en directiefuncties. Een bedrijf zonder eenduidige bestuursstructuur is gedoemd om ten onder te gaan aan interne machtstrijd, en dat is precies waar Ajax onder leed. Cruijff heeft de wanorde de afgelopen maanden alleen maar erger gemaakt, en hij is er de persoon niet naar om dat probleem op te lossen.

Verantwoordelijkheid

Het meest essentiële kenmerk van een leider is verantwoordelijkheidsgevoel. Dat gevoel is Cruijff vreemd. Cruijff redeneert en handelt niet in het belang van de club, maar vanuit zichzelf en vanuit het onwrikbare geloof dat hij gelijk heeft. Bij Ajax had hij vorig jaar de mogelijkheid om met Marco van Basten als directeur te werken en met een raad van commissarissen die in grote lijnen op zijn hand was. Op dat moment was het zeker in het belang van Ajax geweest om met deze coalitie verder te gaan, en niet in een slepend juridische gevecht te belanden. Maar Cruijff verkoos de confrontatie. In zijn loopbaan is confrontatie de rode draad: de dingen moeten op zijn manier gebeuren, anders is hij vertrokken. Een leider die confrontatie als belangrijkste middel hanteert, kan nooit langer dan 1 of 2 jaar functioneren. En dan nog alleen als hij een zeer slaafse organisatie aanstuurt.

Al deze dingen zal Cruijff nooit leren over leiderschap. Want zodra de resultaten van Ajax op het veld tegenzitten, zullen de supporters (met hun beruchte korte lontje) zich ook tegen Cruijff keren. Dan zit ‘El Salvador’ al snel thuis, met een ongelukkig gezicht, mokkend op ‘hun’ die tegen hem zijn. Hopelijk voor Ajaxfans is de (financiële en sportieve) puinhoop die hij dan achterlaat, niet té groot.

Afbeelding: Laia

Lees ook:

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:

reacties

(6)
Pasfoto van
  •  | 10 feb 2012 | 12:18 uur
Nu lees ik eerst dit artikel en vervolgens "Hoe Apple het flikt" en dan zie ik toch grote overeenkomsten tussen Johan Cruijff en Steve Jobs. Dit betekenend dat Johan best wel eens de juiste man op de juiste plaats kan zijn.
Pasfoto van
  •  | 10 feb 2012 | 12:18 uur
dit artikel is geschreven door iemand die echt geen enkel begrip heeft van het fenomeen Cruyff. Op Cruyff zijn de standaard organisatie boekjes met visie, missie, verantwoordelijkheid totaal niet van toepassing. Cruyff organiseert zijn eigen omgeving en daarin heeft hij bewezen dit uitstekende te kunnen.
Als voetballer was hij de leider: om zich heen creëerde hij spelers die werk deden waar hij niet goed in was (Krol, Neeskens en Suurbier konden wel een tegenstander uitschakelen). Dat deed hij niet omdat hij te lui was, maar omdat hij niet (fysiek) sterk genoeg was. Daarnaast liet hij diezelfde spelers beter spelen dan zij ooit hadden kunnen doen. Cruyff liet iedere klompenboer beter spelen.

Als trainer van Ajax en Barcelona deed hij dat ook: techniek en tactiek was zijn "pakkie-an", conditie en andere fysieke zaken (incl.de fysiotherapie) liet hij over aan anderen.
En over verantwoordelijkheid als trainer: het is bekend toen Cruyff trainer van Ajax was, met pupillen als Rijkaard, Koeman en van Basten, dat hij alleen maar de luxaflex een beetje open zette, om die gasten fanatiek door te laten trainen. Eigen verantwoordelijkheid. Niet schreeuwen als van Gaal of somberen als van Hanegem of onzin hakkelen als Michels (= meest overschatte trainer van NL, maar dat terzijde).

Nu bij Ajax gaat hij hetzelfde kunstje doen als bij Barca, ten tijde van de Blauwe olifant revolutie. Bij Barca had je toen ook een voor zichzelf zittende vent (Nunez) die van geen wijken wist en alleen maar zichzelf en zijn bouwbedrijf op het bordes zette, ipv de voetballers. Kijk wat er met Barca is gebeurd toen de nieuwe voorzitter LaPorta (vriend van Cruyff) aan het bewind kwam. De prijzenkast spreekt boekdelen. En met wat voor voetbal...!!!

Nu dat ten Have c.s. met een zeer stille trom zijn vertrokken (iedereen is blij binnen Ajax - want iedereen die tegen ten Have en Sturkenboom was, durfde dat niet te zeggen, angst dat ze zouden worden ontslagen. Insiders kunnen bevestigen dat de sfeer binnen Ajax nv om te snijden was).

Nu kunnen Jonk en Bergkamp hun gang gaan en de prestaties zullen op korte termijn (2 tot 3 jaar) weer zodanig zijn dat Ajax op nationaal niveau weer stevig aan de top staat en wellicht voor een verassing kan zorgen in de CL en/of Uefa cup.

Bewaar dit commentaar en kom er over twee jaar maar op terug, Peter van Lonkhuyzen! Wedje leggen wie er gelijk heeft ?
Pasfoto van
  •  | 10 feb 2012 | 12:18 uur
wat is dit voor klinkklare onzin? De schrijver heeft kennelijk geen benul van voetbal, ook niet van Mgmt en kijkt niet verder dan zijn neus lang is. Afgelopen jaar werd Barcelona wereldkampioen voetbal, en dat was geen toeval. De keuzes die hieraan ten grondslag liggen, zijn direct het gevolg van de implementatie van de visie van ... inderdaad; Johan Cruijff.
De opmerking "het is ten koste gegaan van veel expertise in de club" mist eveneens de plank volledig. Ook al ben je Prof. Dr. Mr., als er 2 mensen aan de juiste kant van het paard staan te trekken en 1 andere de andere kant op, werkt dat niet. Dan moet expertise maar weg ten gunste van de juiste richting. Bovendien staat er heel veel expertise te trappelen om mee te helpen om aan de juiste kan van het paard te trekken. Die krijgen nu hun kans.
Als laatste is de opmerking "de dingen moeten op zijn manier gebeuren, anders is hij vertrokken" misplaatst: Johan vraagt om duidelijkheid: wie is er kapitein op het schip "Ajax-opleiding"? Als hij dat is (en gezien de enorme achterban lijkt me dat duidelijk), is het juist een teken van een goede manager dat hij geen anderen duldt die in zijn pot zitten te roeren.
Soms is het leven zo simpel en blijkt wijsheid honderdmaal belangrijker dan IQ.
Ik ben ervan overtuigd dat de schrijver van harte welkom is op stage bij Johan om eens echt iets te leren over mgmt!
Pasfoto van
  •  | 10 feb 2012 | 13:55 uur
In plaats van een verhaal te schrijven vol platitudes en goedkope, op niets gebaseerde stellingen had Peter van Lonkhuyzen beter naar de kale feiten kunnen kijken. In de sport weet iedereen dat het resultaat telt. De door R. Bakker beschreven Blauwe Olifant revolutie bij Barcelona heeft 3 Europacups 1 op geleverd, 2 UEFA Supercups, 2x wereldkampioen clubs, 5 landtitels en de Copa del Rey. Laat hem maar even zijn gang gaan zou ik zeggen, met welke volgens de managementboeken 'verkeerde' stijl dan ook.
Pasfoto van
  •  | 11 feb 2012 | 18:21 uur
Het zou beter zijn een artikel te schrijven over de manipulator ten Have en de schade die een man als hij bij allerlei bedrijven doet door voor het management hetzelfde (als hij nu bij Ajax geprobeerd heeft te doen), meestal wel met succes, te doen voor het zittende manegement. Hierdoor worden vaak de goede mensen beschadigd en het bedrijf schade gedaan. Zo zijn er nog een paar, o.a. bij Boer & Croon. Voor hun manipulaties worden ze ook nog eens dik betaald, schande! Schrijf daar eens over.
Pasfoto van Rob
  • Rob
  •  | 14 feb 2012 | 10:51 uur
Van stam naar team: eer de spiritueel leider bij het kampvuur.

Een Raad van Commissarissen, kan dat een echt team zijn? Het Griekse drama wat Ajax heet toont aan dat zelfs ‘’gestudeerd zijn’’ (woorden Cruijff) of, in zijn ogen nog erger, professor in de organisatiekunde zijn helaas geen garantie is voor goed leiderschap. Nu kan je als professor natuurlijk ook niet alles weten. Je mist wel eens een inzicht. Maar dat een heel team volwassen en weldenkende mensen zich vrijwillig slachtoffert in een zelf begonnen stammenstrijd verdient nadere analyse.
Wat is hier gebeurd? Menig journalist heeft zich erin vastgebeten, dus wat kan ik toevoegen? Mijn kennis en ervaring met teams. Ik begeleid managementteams, in de functie als rolmodel voor de hele organisatie naar gezondheid, een hechte band, hoge productiviteit en hoog moreel. Veel directies menen dat een oppervlakkige consensus voldoende is voor overeenstemming in beleid en eenduidigheid in uitvoering. Meestal is dat schijn. Want onder die oppervlakte spelen mensen hun eigen spelletjes. Terwijl mensen elkaar een klap op de schouder geven, zouden ze liever een mes in die rug steken. Zichtbaar is een quasi-positieve sfeer van ‘’we komen er wel uit’’ en onzichtbaar blijven de onuitgesproken, diepe persoonlijke tegenstellingen. Dat kan vrij lang doorkabbelen, tot dat er een crisis uitbreekt, dan maakt de boot water en is het lek niet meer te dichten.
Een belangrijke inspiratiebron voor mijn werk is Piet Weisfelt. In zijn boek ‘’de Wetten van de stam’’, stelt hij dat we als mens worden verscheurd tussen de wetten van de stam en de politiek van moderne organisaties, waar het ego regeert en mensen van elkaar zijn vervreemd. Dus als we de wetten van de stam met voeten treden, maken we brokken. Tegelijk worden we gedwongen ons aan de evolutie en moderne managementinzichten aan te passen.
Een belangrijke wet van de stam is dat er een spiritueel leider is en een aards leider. De eerste is meestal op afstand, kan niet altijd worden geraadpleegd, praat ook in een soort code (net als Cruijff), maar is onmisbaar en kan nooit worden gepasseerd. Als je spot met deze wet, zoals de aards leider Ten Have heeft gedaan, dan loopt het verkeerd met je af.
Een andere wet van de stam is dat belangrijke beslissingen worden genomen bij het vuur. Voor het ter strijde trekken, of voorafgaand aan beslissingen die de hele stam betreft, komen leiders en stamhoofden bijeen bij een kampvuur. Dit biedt verdieping van contact, onderlinge band en verhoogt tevens het concentratievermogen.
Los van het feit dat de spiritueel leider Cruijff er vaak helemaal niet was, heeft de RvC alleen de voetbaltempel gebruikt als vergaderzaal. Dat is pas echt heiligschennis. Ze hadden er beter aan gedaan om ook hier een wet van de stam te volgen: Besluitvorming bij het vuur. Een open haard, of nog beter en dichter bij de stam: een open vuur zoals een kampvuur. Onderzoek heeft aangetoond (Matsunami, 2006) dat mensen bij het vuur meer relaxt zijn, meer zichzelf, meer open, en meer oogcontact hebben. Daarnaast gaan mensen automatisch dichter bij elkaar zitten, (en dat komt niet omdat ze het koud zouden hebben), en zijn er minder stiltes in het gesprek. Zijn bevindingen zijn een empirisch bewijs van de Attention Restoration Theory van Kaplan, die stelt dat natuurlijke omgevingen het concentratievermogen sterk verhogen.
Als teams nu het beste uit twee werelden zouden verenigen, de wetten van de stam combineren met hedendaagse managementkennis zoals over besluitvormingstechnieken, dan wordt de teamband hechter en de kwaliteit van beslissingen en daarmee het beleid stukken sterker.
Een paar tips:
• Elke organisatie en bedrijf heeft een spiritueel leider. Vaak is dat, van origine een familiebedrijf, de oprichter, of het familielid die het dichtst bij de oprichter staat, ook al is deze overleden. En als Nederland een BV zou zijn, dan is de premier de zakelijk leider en de koning de spiritueel leider.
• Eer dus deze leider, gebruik zijn invloed, maar scheid het van het dagelijks managen. Regelmatig ontstaan er conflicten als de oude oprichter bij zijn zoon nog komt vertellen welke beslissingen hij moet nemen.
• Zelf heb ik gewerkt bij meerdere grote, van origine, familiebedrijven. De verhalen en de geschiedenissen van de spiritueel leiders waren altijd een bindende factor. Gebruik deze factor in de dagelijkse praktijk.
• Inspiratie van spiritueel leiders ontvang je bij het vuur, het kampvuur. Organiseer regelmatig, minimaal eens per kwartaal, een vuursessie.
• Besluitvorming is een professioneel en modern managementproces. Echter, maar weinig teams beheersen de kunde van besluitvormingstechnieken. Vuistregel: een drietrapsraket: Beeldvorming (delen van mentale modellen), oordeelvorming, en tenslotte besluitvorming. Drie aparte processen!
reageer op dit artikel


Neem de code over:

 

 
Volg MT op Facebook
X