Stroom komt uit de muur, gemaakt door een producent en afgeleverd via het net dat in handen is van de netbeheerder. De centrale draait, de meter tikt en de verbruiker betaalt. Tot zover de wereld van het traditionele elektriciteitsnetwerk.
Als meer stroom wordt opgewekt met zonnepanelen en windmolens, die dan ook nog op een huis of bij de boer staan, schiet een gewoon net tekort. Pieken en dalen in het stroomaanbod buitelen over elkaar heen, de levering is niet langer eenrichtingsverkeer. De komende jaren zorgen nieuwigheden als elektrische auto’s en warmtepompen ook voor een groei van de elektriciteitsvraag die een Smart Grid echt urgent kan maken.
Zo’n Smart Grid is een net met ingebouwd meet- en regelsysteem, dat vraag en aanbod optimaal op elkaar afstemt. Parkeer de elektrische auto voor de laadpaal, geef aan wanneer u weer wilt vertrekken en het slimme net bepaalt, wanneer de accu het best geladen kan worden. Dat maakt het netwerk robuuster, milieuvriendelijker en uiteindelijk ook goedkoper. Een club van Smart Grid-specialisten becijferde vorige week, dat Europa 52 miljard euro kan besparen als het slimme netwerken invoert.
Maar wie voorziet alle huishoudens en bedrijven van slimme meters en de energiebranche van de systemen die nodig zijn om stroom intelligent te kunnen sturen? Daar zijn we nog niet uit, stelt Han Slootweg vast. Hij is hoogleraar Smart Grids aan de TU Eindhoven maar werkt ook als innovatiemanager bij netbeheerder Enexis. “Het is het probleem van de split incentives; de netbeheerder lijkt de aangewezen partij om de techniek uit te rollen, maar de baten komen grotendeels bij verbruikers en energiebedrijven terecht.”
Die patstelling betekent niet dat de ontwikkeling van Smart Grids in Nederland stil ligt. In Hoogkerk draait een proef met 24 woningen zoveel mogelijk zelf hun energie opwekken en alleen energie van buitenaf inkopen als deze ruim voorradig en dus goedkoop is. In de Haagse nieuwbouwwijk Ypenburg worden 300 appartementen voorzien van een slim netwerk. Ulft krijgt volgend jaar 50 ‘nulwoningen’, huizen die evenveel energie opwekken als ze verbruiken, iets dat zonder intelligent net onmogelijk is. 
Apparatenfabrikant Nedap doet mee aan de smart grid-proeven met zijn Powerrouter. Een omvormer voor zonnepanelen die bepaalt of de opgewekte stroom lokaal wordt gebruikt of wordt teruggeleverd aan het net. Nedap-manager Freek Smits: “Voor ons is dit een bouwsteen, een eerste stap op weg naar een smart grid: je kunt de powerrouters via internet aansturen, zodat je centraal kunt inhaken op vraag en aanbod.”
Afgezien van de proeven, richt Nedap zich op buitenlandse markten, zegt Smits. “We leveren door heel Europa, maar in Nederland is het nog niet zo interessant om zelf opgewekte stroom optimaal te gebruiken.” In Nederland krijgt de klant namelijk van zijn energiebedrijf voor zelf opgewekte stroom hetzelfde als hij voor zijn stroom betaalt. “Met zo’n saldering stimuleer je de decentrale opwekking wel, maar de prikkel om je eigen stroom te verbruiken, is weg,” zegt hoogleraar Slootweg, “en daarmee het nut van een slimme meter.”
Zo is er nog meer te regelen en af te spreken, voordat Nederland zijn smart grid heeft. De leverancier zal zijn prijzen meer afhankelijk moeten maken van vraag en aanbod, netbeheerders, wier winstmarge nu jaarlijks wordt vastgesteld door hun toezichthouder, moeten de ruimte krijgen om te investeren. De overheid zou een andere terugleververgoeding kunnen invoeren.
Intussen is Exendis wel druk met intelligente laadpalen voor elektro-wagens en slimme wasmachines, die zich vanuit een centrale laten aansturen.
Slootweg: “Als netbeheerder doe je wat je nodig vindt, ook al is ons Nederlandse stroomnet zó degelijk, dat we nog jaren vooruit kunnen als de Noordzee niet ineens vol windmolens staat of de straten zich vullen met elektrische auto’s. Maar als we de energievoorziening werkelijk willen verduurzamen, hebben we een smart grid nodig. Laten we eerst maar eens bediscussiëren wat we nu echt willen, dan zijn we in 2017 of 2018 nog ruim op tijd om de juiste technologie uit te rollen.”
Lees ook:
Elke week het beste van TechBusiness in de mail? Vraag de nieuwsbrief aan.
afdrukken
doorsturen
Dagelijks een scherpe selectie van de business uit het nieuws.
aanmelden
