Daan Roosegaarde: 'Crisis doet beroep op creativiteit'

18 nov 2013  |   Peter Boerman  

Nieuw denken ontstaat als mensen ergens in geloven, of als ze wanhopig zijn, zegt ontwerper Daan Roosegaarde.

Daan Roosegaarde-portrait- high res

Daan Roosegaarde lijkt overal te zijn. Sinds de 34-jarige ontwerper slash filosoof slash pionier slash kunstenaar slash ondernemer begin september optrad bij Zomergasten wil iedereen hem als spreker hebben. Niet zo gek: als er iemand kijk heeft op en ervaring heeft met 'De Nieuwe Realiteit', dan is hij het wel.

Alternatief

Het begint volgens hem allemaal met 'nieuw denken'. 'Innovatie ontstaat als je mensen laat zien dat er een alternatief is, en dat het werkt.' Hij verwijst naar het project in Beijing waar hij nu aan werkt. De bedoeling is de smog in de parken in de stad te lijf te gaan met een soort speciale stofzuiger, die de vervuiling op de grond laat neerslaan. 'We realiseren ons dat het oude systeem crasht', legt hij uit. 'We zijn op zoek naar een nieuw systeem, maar we weten nog niet hoe dat eruitziet. Dat geeft niet, dat is juist kenmerkend voor het nieuwe denken. We zoeken, we experimenteren.'

Minder autorijden

Smog afvangen is een voorbeeld van dat nieuwe denken, zegt hij. 'De overheid zegt: laten we minder gaan autorijden, meer gaan fietsen. Maar dat werkt niet, iedereen wil gewoon blijven rijden, maar mensen willen ook schone lucht. Dan moet je dus kijken of je het ook anders kan oplossen. Als je mensen laat zien dat zo'n alternatief er is, zullen ze dat niet weigeren. Als ze eenmaal zo'n schoon park gezien hebben, zullen ze smog niet meer voor lief nemen.'

Irritatie

De principes van het nieuwe denken kun je overal op toepassen, denkt Roosegaarde. 'Het begint met irritatie met het oude denken', zegt hij. 'Als je merkt: het werkt niet meer, als mensen er niet meer in geloven. Dan moet je niet angstvallig proberen ze daar toch van te overtuigen, dan moet je een nieuwe manier vinden.' Daar zit ook vooral zijn eigen toegevoegde waarde, zegt hij. 'Mijn rol als innovator en kunstenaar is om mensen anders te laten samenwerken, op een manier die ze zelf traditioneel niet zouden verzinnen.'

Smart highway

Hij doelt bijvoorbeeld op de 'smart highway', de slimme snelweg, waarvoor hij Rijkswaterstaat en bouwer Heijmans bij elkaar bracht. Het project draait onder meer om slimme verlichting, energie oogsten en verkeerstekens die zich aanpassen aan de wegsituatie. Heijmans ontwierp de 'snelweg van morgen', met ‘glow-in-the-dark belijning’, ‘dynamische verf’, ‘interactief licht’ en een ‘electric priority lane’. Het leverde de bouwer eind augustus de prestigieuze INDEX Award 2013 op, en begin deze maand ook nog een innovatieaward van Accenture.

Van Gogh-fietspad

Hieruit voortvloeiend wordt in Eindhoven gewerkt aan een 'Van Gogh-fietspad', met lichtjes die gedurende de dag opladen en 's avonds een sfeervol patroon vormen. Het is 'nieuw denken', omdat het inspeelt op de wens van duurzaamheid, gecombineerd met innovatieve techniek. 'De stroomprijzen stijgen. Daardoor worden deze projecten voor Rijkswaterstaat heel interessant. Je ziet echt: poef! Het oude systeem werkt niet meer, we moeten op zoek naar iets nieuws, wat minstens even goed werkt, maar tegelijk op alle fronten intelligenter is.'

Kunst

Maar dit verhaal horen we toch al langer? Vergis je niet, zegt Roosegaarde. Misschien wordt het al langer gezegd, pas nu is het ook in de praktijk goed te zien. 'Neem nou zo'n Heijmans. Ik denk dat ze 5 à 6 jaar geleden kunst van me zouden hebben gekocht. Nu werken we samen aan een smart highway. Dat is echt nieuw denken, hoor. Daarvoor stonden dit soort organisaties een paar jaar geleden echt stukken minder open.'

Wanhopig

Organisaties komen toe aan dit nieuwe denken, zegt Roosegaarde, 'óf als ze er sterk in geloven. Of als ze wanhopig zijn. En het liefst nog een combinatie van die twee. Ze moeten samenwerken, op plekken waar ze dat nooit eerder hebben gedaan. Als je dan nog een ontwerper hebt die niet van 'ja-maar' houdt, ben je een heel eind op de goede weg.'

Comfortzone is niet meer

De crisis helpt daar alleen maar bij, zegt Roosegaarde. Veel bedrijven en organisaties zijn in elk geval de wanhoop nabij. 'De crisis doet zeker een beroep op onze creativiteit', zegt hij. 'De comfortzone, die is er niet meer. Als je blijft doen wat je altijd deed, zul je vastlopen, zoveel is duidelijk. Iedereen ziet ook wel dat de crisis niet meer weggaat. Zelfs Rutte zegt het nu. Maar dat wil niet zeggen dat je moet stilzitten, juist niet! We moeten alle kennis en energie die er is, op universiteiten, in kennisinstellingen, en bij bedrijven, bij elkaar brengen en gebruiken voor proeftuinen en laboratoria om te komen tot nieuwe oplossingen voor bestaande problemen. Daar zijn we als Nederlanders ook goed in, dus laten we dat als speerpunt pakken. Denk over de grenzen van je eigen vakgebiedje heen. Een soort Bauhaus 2.0, waarbij verschillende disciplines werken aan 'een beter leven'. Volgens mij is het mogelijk.'

Dit is de tweede aflevering in een serie over De Nieuwe Realiteit, een thema dat ook in de volgende printeditie van Management Team centraal staat. Op de hoogte blijven? Neem een abonnement.

Eerder in deze serie:

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Waarom de organisatiecultuur van Zappos werkt

Waarom de organisatiecultuur van Zappos werkt

Deel 6 van een serie over organisatieculturen: Zappos wil klanten een WOW-moment bezorgen. Lees verder

Holland Casino maakt weer winst; ITV praat met Talpa over overname

Holland Casino maakt weer winst; ITV praat met Talpa over overname

Plus: V&D betaalt zijn eigenaar een wel heel hoge rente, de grote iPad komt binnenkort en Fastned is boos. Lees verder

Peiling: wat vind jij de grootste ergernissen op de werkvloer?

Peiling: wat vind jij de grootste ergernissen op de werkvloer?

Ergernis op de werkvloer, iedereen kent het. Doe mee met de peiling van psychologe Roos Vonk: wat zijn jouw grootste ergernissen? Lees verder

Deze acht miljardairs zijn in 2015 de rijkste van hun land

Deze acht miljardairs zijn in 2015 de rijkste van hun land

Het seizoen van jaarrekeningen en balansen is weer aangebroken. Forbes actualiseerde de jaarlijkse lijst van miljardairs voor 2015. Lees verder

Waarom leiderschap niet te leren is: 
'Wat vaak mist, is solide kennis'

Waarom leiderschap niet te leren is: 
'Wat vaak mist, is solide kennis'

Investeringen in leiderschapsontwikkeling zorgen niet voor meer tevredenheid over onze leiders. Hoe komt dat? Lees verder

KPN gaat Base verkopen; RBS heft zich bijna op in Nederland

KPN gaat Base verkopen; RBS heft zich bijna op in Nederland

Plus: Rabobank gedagvaard voor renteswaps, Christine le Duc sluit 8 onrendabele winkels en Autosalon van Genève begint. Lees verder

Aantrekkelijker werken? Kijk naar de 3 basisbehoeften

Aantrekkelijker werken? Kijk naar de 3 basisbehoeften

Door volgens de drie basisbehoeften naar je werk te kijken, zul je langer plezier in je werk houden en sterker betrokken blijven. Lees verder

Steeds vaker gezocht: een integere manager

Steeds vaker gezocht: een integere manager

Vooraf weten hoe integer die nieuw aan te nemen manager is? Logisch, maar het is moeilijker dan gedacht.  Lees verder

Hoe mobiel in 3 jaar doorbrak als verkoopkanaal

Hoe mobiel in 3 jaar doorbrak als verkoopkanaal

Smartphones en tablets veranderen het koopgedrag van klanten. Hoe speel je daar op in? 'Wij kunnen niet alles tegelijk.' Lees verder

Elektrische auto's schrijven gierend af

Elektrische auto's schrijven gierend af

De lage benzineprijzen brengen elektrisch rijden in het nauw. De prijzen van gebruikte elektrische auto’s staan stevig onder druk. Lees verder

 
Volg MT op Facebook
X