De zeldzame Jan Aalberts

07 feb 2011  |   Hans Crooijmans  
Jan Aalberts

‘Als je niet kunt huilen, kun je ook niet lachen’, mag Jan Aalberts graag zeggen. Het is zijn variant op het typische van ondernemen: hoge toppen, diepe dalen.

Gehuild heeft hij weinig, in de kwart eeuw dat hij leiding gaf aan ‘zijn’ Aalberts Industries. Lachen kon Aalberts onlangs opnieuw omdat hij kerngezond zijn 71ste verjaardag vierde en korte tijd later door Nederlandse beleggers werd uitgeroepen tot ‘Topman van het Jaar’.

In de regel is zo’n uitverkiezing een boodschapper voor naderend onheil. Al te vaak vallen lieden die een prijs winnen vervolgens binnen de kortste keren van hun voetstuk. Denk aan Cees van der Hoeven, Rijkman Groenink of Kees Storm. Maar de kans is nihil dat Aalberts zoiets overkomt.

Dit komt op de eerste plaats doordat Aalberts – in tegenstelling tot het genoemde trio – geen manager is, maar een heuse ondernemer. Hij bouwde Aalberts Industries op voor eigen geld en risico en bezit samen met zijn vrouw nog altijd een flink belang in dit sinds 1987 aan de beurs genoteerde miljardenbedrijf. Veel andere topmanagers gedragen zich wel alsof ze eigenaar zijn (ze stoppen zich niet voor niets vol met aandelen en opties), maar zijn in feite doodgewone werknemers. Ze worden voor een poos aangesteld om de boel te leiden, totdat iemand de zaak overneemt en ineens een heel andere weg inslaat.

Aalberts onderscheidt zich ook doordat hij, ondanks de langjarige successtory, niet in zijn eigen onfeilbaarheid is gaan geloven. ‘We maken nog erg veel fouten’, vertelde hij me meer dan 15 jaar geleden. ‘En ik maak er waarschijnlijk de meeste.’ Aalberts vindt het bijvoorbeeld zwak van zichzelf dat hij de crisis van 2008 niet zag aankomen. Hij had in de hoogtijjaren moeten ingrijpen. Voorraden verkleinen, werkkapitaal krimpen, schulden verlagen.

Nooit veranderde hij de basisformule van Aalberts Industries. Het concern is een bonte verzameling van 150 bedrijven in Europa, Noord-Amerika en Azië die zelfstandig de boer op mogen (‘wie geen vertrouwen geeft, krijgt ook geen vertrouwen’), maar altijd moeten beseffen dat ergens in een voormalige paardenstal op een landgoed in Midden-Nederland een batterijtje financiële specialisten elke vrijdag hun resultaten analyseert. De afgelopen jaren haalde het hoofdkantoor de teugels flink aan, maar de business wordt onveranderd gedaan door de werkmaatschappijen.

Even eenduidig is de strategie waardoor de onderneming snel expandeerde: overnames. De acquisitiemachine die Aalberts heet – hij kocht meer dan 70 ondernemingen – absorbeert alleen bedrijven met een ijzersterke marktpositie, goed management en een -winstgevende exploitatie. Concurrenten van bedrijven die deel uitmaken van de huidige groep, laat Aalberts links liggen. Bestaand -management blijft bij voorkeur zitten en elke dochter houdt haar eigen naam. Niks geen stoere verhalen over synergie en turn around-situaties.

De manier waarop Jan Aalberts zijn opvolging regelt, verdient ook navolging. Niemand kijkt in zijn kaarten. Aalberts zegt steevast dat hij een half jaar voor zijn afscheid iemand zal aanwijzen. Gekscherend: “Het kan een Nederlander worden, een Chinees of een Amerikaan.” Vast staat slechts dat hij uit eigen gelederen komt. Want in een bedrijf van meer dan 10.000 mensen geen opvolger kunnen vinden, acht Aalberts een blamage. Een familielid wordt het sowieso niet, want “met vrienden en familie moet je nooit in zaken gaan”.
Jan Aalberts, een bijzonder exemplaar. In Nederland is zijn soort zeldzaam, helaas.

Hans Crooijmans is een in bedrijfseconomie gespecialiseerde journalist en columnist. Hij werkt vanuit Moskou. Lees zijn eerdere columns.

Op MT.nl/columns vindt u ook de columns van trendwatcher Carl Rhode en rasondernemer Richard Branson 

Lees ook:

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Bob krijgt nieuwe inzichten dankzij sociale media

Bob krijgt nieuwe inzichten dankzij sociale media

Bob is divisiedirecteur van een groot concern. Hij doet zijn best. Deze keer zorgen sociale media voor nieuwe inzichten. Lees verder

Exclusief: Pieter Elbers best beoordeelde ceo van Nederland

Exclusief: Pieter Elbers best beoordeelde ceo van Nederland

Geen ceo in Nederland wordt door zijn eigen medewerkers zo gewaardeerd als KLM-topman Pieter Elbers. Lees verder

Vijf tips om je te trainen in beter leiding geven

Vijf tips om je te trainen in beter leiding geven

Een echte leider beschikt over vijf onmisbare eigenschappen. Voormalig marine-officier en leiderschapstrainer Jochen Hekker legt uit welke dat zijn. Lees verder

Geen M&A-deals door turbulente beurzen; Ziggo-cfo Groenewegen stapt op

Geen M&A-deals door turbulente beurzen; Ziggo-cfo Groenewegen stapt op

Plus: ING en Rabobank helpen bij beursgang ABN Amro, Imtech verkoop weer onderdelen en Angry Birds-maker schrapt banen. Lees verder

Niet betrouwbaar communiceren veroorzaakt problemen van binnenuit

Niet betrouwbaar communiceren veroorzaakt problemen van binnenuit

Betrouwbaar communiceren laat je team goed zelfstandig werken. Daardoor heb jij de handen vrij om te handelen als het écht crisis is. Lees verder

Deze lessen trek je uit slim getimede mailtjes van top-ceo's

Deze lessen trek je uit slim getimede mailtjes van top-ceo's

De ceo's van Apple en Starbucks gingen mailen om de paniek op de beurzen te sussen. Heel slim, want je kunt er deze lessen uit trekken. Lees verder

Waarom functioneringsgesprekken voor hogere managers niet werken

Waarom functioneringsgesprekken voor hogere managers niet werken

Een functioneringsgesprek is niet genoeg om managers te ontwikkelen, zegt voormalig Campbell-ceo Doug Conant. Een viergesprek wel. Lees verder

DSM schrapt veel banen; Solland Solar is failliet

DSM schrapt veel banen; Solland Solar is failliet

Plus: Ook Jumbo gaat thuisbezorgen, DHL investeert in Afrika en het Scheringa-museum gaat onder de hamer. Lees verder

Een pallet, waarom zou je die niet ook kunnen leasen?

Een pallet, waarom zou je die niet ook kunnen leasen?

Ook lang bestaande bedrijven kunnen best innoveren. Neem Pooling Partners, dat in leasing een heel nieuw businessmodel vond. Lees verder

5 redenen om outplacement nog niet af te schrijven

5 redenen om outplacement nog niet af te schrijven

Outplacementvergoedingen zijn passé, schreef MT vorige week. Maar het is te vroeg om outplacement af te schrijven. Lees verder

 
Volg MT op Twitter


@MTNieuws op Twitter
X