De zeldzame Jan Aalberts

07 feb 2011  |   Hans Crooijmans  
Jan Aalberts

‘Als je niet kunt huilen, kun je ook niet lachen’, mag Jan Aalberts graag zeggen. Het is zijn variant op het typische van ondernemen: hoge toppen, diepe dalen.

Gehuild heeft hij weinig, in de kwart eeuw dat hij leiding gaf aan ‘zijn’ Aalberts Industries. Lachen kon Aalberts onlangs opnieuw omdat hij kerngezond zijn 71ste verjaardag vierde en korte tijd later door Nederlandse beleggers werd uitgeroepen tot ‘Topman van het Jaar’.

In de regel is zo’n uitverkiezing een boodschapper voor naderend onheil. Al te vaak vallen lieden die een prijs winnen vervolgens binnen de kortste keren van hun voetstuk. Denk aan Cees van der Hoeven, Rijkman Groenink of Kees Storm. Maar de kans is nihil dat Aalberts zoiets overkomt.

Dit komt op de eerste plaats doordat Aalberts – in tegenstelling tot het genoemde trio – geen manager is, maar een heuse ondernemer. Hij bouwde Aalberts Industries op voor eigen geld en risico en bezit samen met zijn vrouw nog altijd een flink belang in dit sinds 1987 aan de beurs genoteerde miljardenbedrijf. Veel andere topmanagers gedragen zich wel alsof ze eigenaar zijn (ze stoppen zich niet voor niets vol met aandelen en opties), maar zijn in feite doodgewone werknemers. Ze worden voor een poos aangesteld om de boel te leiden, totdat iemand de zaak overneemt en ineens een heel andere weg inslaat.

Aalberts onderscheidt zich ook doordat hij, ondanks de langjarige successtory, niet in zijn eigen onfeilbaarheid is gaan geloven. ‘We maken nog erg veel fouten’, vertelde hij me meer dan 15 jaar geleden. ‘En ik maak er waarschijnlijk de meeste.’ Aalberts vindt het bijvoorbeeld zwak van zichzelf dat hij de crisis van 2008 niet zag aankomen. Hij had in de hoogtijjaren moeten ingrijpen. Voorraden verkleinen, werkkapitaal krimpen, schulden verlagen.

Nooit veranderde hij de basisformule van Aalberts Industries. Het concern is een bonte verzameling van 150 bedrijven in Europa, Noord-Amerika en Azië die zelfstandig de boer op mogen (‘wie geen vertrouwen geeft, krijgt ook geen vertrouwen’), maar altijd moeten beseffen dat ergens in een voormalige paardenstal op een landgoed in Midden-Nederland een batterijtje financiële specialisten elke vrijdag hun resultaten analyseert. De afgelopen jaren haalde het hoofdkantoor de teugels flink aan, maar de business wordt onveranderd gedaan door de werkmaatschappijen.

Even eenduidig is de strategie waardoor de onderneming snel expandeerde: overnames. De acquisitiemachine die Aalberts heet – hij kocht meer dan 70 ondernemingen – absorbeert alleen bedrijven met een ijzersterke marktpositie, goed management en een -winstgevende exploitatie. Concurrenten van bedrijven die deel uitmaken van de huidige groep, laat Aalberts links liggen. Bestaand -management blijft bij voorkeur zitten en elke dochter houdt haar eigen naam. Niks geen stoere verhalen over synergie en turn around-situaties.

De manier waarop Jan Aalberts zijn opvolging regelt, verdient ook navolging. Niemand kijkt in zijn kaarten. Aalberts zegt steevast dat hij een half jaar voor zijn afscheid iemand zal aanwijzen. Gekscherend: “Het kan een Nederlander worden, een Chinees of een Amerikaan.” Vast staat slechts dat hij uit eigen gelederen komt. Want in een bedrijf van meer dan 10.000 mensen geen opvolger kunnen vinden, acht Aalberts een blamage. Een familielid wordt het sowieso niet, want “met vrienden en familie moet je nooit in zaken gaan”.
Jan Aalberts, een bijzonder exemplaar. In Nederland is zijn soort zeldzaam, helaas.

Hans Crooijmans is een in bedrijfseconomie gespecialiseerde journalist en columnist. Hij werkt vanuit Moskou. Lees zijn eerdere columns.

Op MT.nl/columns vindt u ook de columns van trendwatcher Carl Rhode en rasondernemer Richard Branson 

Lees ook:

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Hoe bierconcern Heineken zelfstandig wil (en kan) blijven

Hoe bierconcern Heineken zelfstandig wil (en kan) blijven

Heineken kopen? Dat gaat je zeer waarschijnlijk niet lukken, SABMiller. Waarom niet? En hoe probeert Heineken zelfstandig te groeien? Lees verder

Ben Tiggelaar: managementlessen uit zaak-Gotlieb

Ben Tiggelaar: managementlessen uit zaak-Gotlieb

Er zijn lessen te trekken uit de zaak rond Arthur Gotlieb, zegt Ben Tiggelaar. 'Je moet alert zijn op zwijgzame mensen.' Lees verder

Paul Polman: 'Al onze innovaties gaan door een groene trechter'

Paul Polman: 'Al onze innovaties gaan door een groene trechter'

Unilever heeft vorig jaar in 10 landen zo’n 70 grote innovaties voor zijn merken doorgevoerd, zegt ceo Paul Polman. Lees verder

Heineken slaat overnamebod SABMiller af; Guess-ceo heet Apple welkom

Heineken slaat overnamebod SABMiller af; Guess-ceo heet Apple welkom

Plus: Air France verwacht grootste staking in jaren, 'Apple krijgt 0,15% per Pay-transactie' en fittie tussen Samsung en LG. Lees verder

De evolutie van MVO

De evolutie van MVO

Maatschappelijk verantwoord ondernemen is niet vrijblijvend. De druk op bedrijven om verantwoordelijk te handelen is groter dan ooit. Lees verder

Nieuwe Nederlandse groeimarkt: cybercrimebestrijding

Nieuwe Nederlandse groeimarkt: cybercrimebestrijding

De Hollandse handelsgeest heeft een nieuwe groeimarkt ontdekt: cybersecurity. Nederlandse bedrijven profiteren volop. Lees verder

5 beroemde theorieƫn in twijfel getrokken

5 beroemde theorieƫn in twijfel getrokken

The long tail wordt bestreden, disruptie 'klopt niet' en ook over Big Data heerst twijfel. Welke managementtheorie is nog heilig? Lees verder

Dit zijn de 7 succesvolste nieuwe supermarktproducten

Dit zijn de 7 succesvolste nieuwe supermarktproducten

In de supermarkt flopt driekwart van de nieuwe producten binnen een jaar, blijkt uit onderzoek. Wat zijn de voorwaarden voor succes? Lees verder

'Shell wil fors investeren in opkomende technologiebedrijven'

'Shell wil fors investeren in opkomende technologiebedrijven'

Gerald Schotman, chief technology officer van Shell, over open innovatie, technologie-hotspots en investeren in de toekomst. Lees verder

Chinezen dumpen Aegon; Nederlandse multinationals meest duurzaam

Chinezen dumpen Aegon; Nederlandse multinationals meest duurzaam

Plus: Vrouwenquotum dreigt, nieuwe rechtbank voor internationale bedrijven, Bram Gräber leidt nieuw Transavia en Apples jatwerk. Lees verder

 
Volg MT op Facebook
X