De zeldzame Jan Aalberts

07 feb 2011  |   Hans Crooijmans  
Jan Aalberts

‘Als je niet kunt huilen, kun je ook niet lachen’, mag Jan Aalberts graag zeggen. Het is zijn variant op het typische van ondernemen: hoge toppen, diepe dalen.

Gehuild heeft hij weinig, in de kwart eeuw dat hij leiding gaf aan ‘zijn’ Aalberts Industries. Lachen kon Aalberts onlangs opnieuw omdat hij kerngezond zijn 71ste verjaardag vierde en korte tijd later door Nederlandse beleggers werd uitgeroepen tot ‘Topman van het Jaar’.

In de regel is zo’n uitverkiezing een boodschapper voor naderend onheil. Al te vaak vallen lieden die een prijs winnen vervolgens binnen de kortste keren van hun voetstuk. Denk aan Cees van der Hoeven, Rijkman Groenink of Kees Storm. Maar de kans is nihil dat Aalberts zoiets overkomt.

Dit komt op de eerste plaats doordat Aalberts – in tegenstelling tot het genoemde trio – geen manager is, maar een heuse ondernemer. Hij bouwde Aalberts Industries op voor eigen geld en risico en bezit samen met zijn vrouw nog altijd een flink belang in dit sinds 1987 aan de beurs genoteerde miljardenbedrijf. Veel andere topmanagers gedragen zich wel alsof ze eigenaar zijn (ze stoppen zich niet voor niets vol met aandelen en opties), maar zijn in feite doodgewone werknemers. Ze worden voor een poos aangesteld om de boel te leiden, totdat iemand de zaak overneemt en ineens een heel andere weg inslaat.

Aalberts onderscheidt zich ook doordat hij, ondanks de langjarige successtory, niet in zijn eigen onfeilbaarheid is gaan geloven. ‘We maken nog erg veel fouten’, vertelde hij me meer dan 15 jaar geleden. ‘En ik maak er waarschijnlijk de meeste.’ Aalberts vindt het bijvoorbeeld zwak van zichzelf dat hij de crisis van 2008 niet zag aankomen. Hij had in de hoogtijjaren moeten ingrijpen. Voorraden verkleinen, werkkapitaal krimpen, schulden verlagen.

Nooit veranderde hij de basisformule van Aalberts Industries. Het concern is een bonte verzameling van 150 bedrijven in Europa, Noord-Amerika en Azië die zelfstandig de boer op mogen (‘wie geen vertrouwen geeft, krijgt ook geen vertrouwen’), maar altijd moeten beseffen dat ergens in een voormalige paardenstal op een landgoed in Midden-Nederland een batterijtje financiële specialisten elke vrijdag hun resultaten analyseert. De afgelopen jaren haalde het hoofdkantoor de teugels flink aan, maar de business wordt onveranderd gedaan door de werkmaatschappijen.

Even eenduidig is de strategie waardoor de onderneming snel expandeerde: overnames. De acquisitiemachine die Aalberts heet – hij kocht meer dan 70 ondernemingen – absorbeert alleen bedrijven met een ijzersterke marktpositie, goed management en een -winstgevende exploitatie. Concurrenten van bedrijven die deel uitmaken van de huidige groep, laat Aalberts links liggen. Bestaand -management blijft bij voorkeur zitten en elke dochter houdt haar eigen naam. Niks geen stoere verhalen over synergie en turn around-situaties.

De manier waarop Jan Aalberts zijn opvolging regelt, verdient ook navolging. Niemand kijkt in zijn kaarten. Aalberts zegt steevast dat hij een half jaar voor zijn afscheid iemand zal aanwijzen. Gekscherend: “Het kan een Nederlander worden, een Chinees of een Amerikaan.” Vast staat slechts dat hij uit eigen gelederen komt. Want in een bedrijf van meer dan 10.000 mensen geen opvolger kunnen vinden, acht Aalberts een blamage. Een familielid wordt het sowieso niet, want “met vrienden en familie moet je nooit in zaken gaan”.
Jan Aalberts, een bijzonder exemplaar. In Nederland is zijn soort zeldzaam, helaas.

Hans Crooijmans is een in bedrijfseconomie gespecialiseerde journalist en columnist. Hij werkt vanuit Moskou. Lees zijn eerdere columns.

Op MT.nl/columns vindt u ook de columns van trendwatcher Carl Rhode en rasondernemer Richard Branson 

Lees ook:

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Bob en de grensoverschrijdende communicatie

Bob en de grensoverschrijdende communicatie

Bob is divisiedirecteur bij een groot concern. Bob doet zijn best. Deze keer blijkt dat grensoverschrijdende communicatie nog niet meevalt. Lees verder

Betere leider worden? Begin met zelfregulatie

Betere leider worden? Begin met zelfregulatie

'Jezelf leren kennen' is geen vaag jaren-70-mantra, maar helpt een betere leider te worden. Gelukkig is er nu veel goed onderzoek dat erbij kan helpen. Lees verder

Waarom de organisatiecultuur van S&H werkt

Waarom de organisatiecultuur van S&H werkt

Deel 8 van een serie over organisatieculturen. S&H hanteert strakke principes, en dat mag geld kosten. En het werkt. Lees verder

Facebook breidt Messenger uit; Toerisme in Nederland flink gegroeid

Facebook breidt Messenger uit; Toerisme in Nederland flink gegroeid

Plus: DAF ziet afzet dalen, besluit over windmolens en ontslag Clarkson kan BBC tientallen miljoen kosten. Lees verder

Slecht nieuws voor de manager: het worden er minder, en niemand is tevreden over ze

Slecht nieuws voor de manager: het worden er minder, en niemand is tevreden over ze

Managers komen maar niet uit het verdomhoekje. Niet alleen daalde hun aantal vorig jaar met 30.000, ook genieten ze weinig vertrouwen. Lees verder

Deze 5 trends op SXSW moet je kennen als manager

Deze 5 trends op SXSW moet je kennen als manager

Inspiratie genoeg op het festival South by Southwest in Texas. Ouke Arts deelt de inzichten die hij er afgelopen week opdeed. Lees verder

Salesforce-meesterbrein: ‘Ik geniet van mijn werk onder de radar’

Salesforce-meesterbrein: ‘Ik geniet van mijn werk onder de radar’

Parker Harris is in Nederland. De co-founder van softwaregigant Salesforce sprak met MT over zijn rol in de schaduw van ceo Marc Benioff. Lees verder

Hema laat klant lagere prijzen kiezen; Clarkson vliegt eruit bij BBC

Hema laat klant lagere prijzen kiezen; Clarkson vliegt eruit bij BBC

Plus: Ook Plus gaat prijsknallen, Telefonica verkoopt O2 en Mora snacks komen in Britse handen. Lees verder

Over 10 jaar bestaat jouw werk niet meer

Over 10 jaar bestaat jouw werk niet meer

De kans is groot dat jouw soort werk de komende 10 jaar verdwijnt. Probeer mee te bewegen met die verandering. Zo kun je dat doen. Lees verder

Skiën of leiding geven; in essentie hetzelfde!

Skiën of leiding geven; in essentie hetzelfde!

Leiderschap en skiën, wat is de connectie? Op het eerste gezicht lijken er weinig overeenkomsten, maar het verschil is niet groot. Lees verder

 
Volg MT op Facebook
X