Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gerelateerde artikelen:


Meer over boeken:


Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Professor Princeton maakt CV van fouten

Professor Princeton maakt CV van fouten

Princeton-hoogleraar Johannes Haushofer publiceerde afgelopen weekend zijn curriculum vitae met de dieptepunten uit zijn carrière. Lees verder

Deze invloedrijke Amerikaanse investeerder neemt hap uit Apple

Deze invloedrijke Amerikaanse investeerder neemt hap uit Apple

De Amerikaanse investeerder Carl Icahn heeft zijn aandelen Apple verkocht. Voornaamste reden is Apple's verkoopdip in China. Lees verder

Herplaatsing bij ontslag: werkgevers moeten zich inspannen

Herplaatsing bij ontslag: werkgevers moeten zich inspannen

Onder de Wet Werk en Zekerheid(WWZ) is ontslag alleen mogelijk als de heeft gekeken naar herplaatsing. Hoe ver reikt deze verplichting? Lees verder

Australische ondernemer Craig Wright maakt zichzelf bekend als Mr Bitcoin

Australische ondernemer Craig Wright maakt zichzelf bekend als Mr Bitcoin

De Australische ondernemer Craig Wright heeft zichzelf eindelijk bekend gemaakt als de oprichter van Bitcoin. Lees verder

De 4 managementparadoxen volgens agile-specialist Ron Meyer

De 4 managementparadoxen volgens agile-specialist Ron Meyer

'Managementparadoxen kun je nooit oplossen, je kunt ze alleen managen', aldus Ron Meyer van de TIAS Business School. Lees verder

Hannie Kroes: 'Ik zit hier niet om mensen nachtmerries te bezorgen'

Hannie Kroes: 'Ik zit hier niet om mensen nachtmerries te bezorgen'

Na 30 jaar leiderschap doet Hannie Kroes een boekje open over haar managementstijl.  Lees verder

Een succesvolle contentstrategie in 6 stappen

Een succesvolle contentstrategie in 6 stappen

Contentmarketing is geen kwestie van je verhaal lukraak de wereld in slingeren. Om succes te boeken moet je een strategie hebben. De 6 stappen uitThe Content Inc. Model van Joe Pulizzi kosten tijd (ga uit van een jaar) en geld, maar kunnen veel opleveren. Lees verder

Geheime TTIP documenten op straat - KPN ziet resultaat verslechteren maar consequenties blijven uit

Geheime TTIP documenten op straat - KPN ziet resultaat verslechteren maar consequenties blijven uit

Plus: Nieuw Nederlands exportproduct in de maak, Fugro schrapt banen en het aantal stakingen piekte afgelopen jaar Lees verder

Bob de manager en het broeikaseffect

Bob de manager en het broeikaseffect

Bob is divisiedirecteur bij een groot concern. Bob doet zijn best. Hij belandt nu in een acute olie-crisis. Lees verder

Chinese zaken: WeChat opent alle deuren in China

Chinese zaken: WeChat opent alle deuren in China

Wie zaken wil doen in China kan niet terugvallen op oude gewoontes. De grootste markt ter wereld heeft eigen gebruiken en gewoontes. Lees verder

 
Volg MT op Twitter


@MTNieuws op Twitter
X