Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gerelateerde artikelen:


Meer over boeken:


Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
De oplossing voor het mestprobleem: maak er kleding en papier van!

De oplossing voor het mestprobleem: maak er kleding en papier van!

Een mestoverschot? De oplossing lijkt te komen uit Eindhoven, waar Jalila Essaïdi er plastic, textiel en papier van weet te maken. Lees verder

Bob wordt ingewijd in de geheimen van Twitter

Bob wordt ingewijd in de geheimen van Twitter

Bob is divisiedirecteur van een groot concern hij doet zijn best. In aflevering 169 wordt hij ingewijd in de geheimen van twitter. Lees verder

Brexit: de leukste social media-inhakers

Brexit: de leukste social media-inhakers

Geef de sociale media een onderwerp en de grappen komen eruit rollen. De 7 leukste inhakers op de Brexit. Lees verder

Zo gaat je bedrijf het beste om met de Brexit

Zo gaat je bedrijf het beste om met de Brexit

Nu de Britten de Europese Unie verlaten, legt Dennis Heijnen van brancheorganisaties Evo en Fenedex legt uit hoe bedrijven daar het beste mee om kunnen gaan. Lees verder

Brexit in beeld: ouderen en laagopgeleiden stemmen voor vertrek

Brexit in beeld: ouderen en laagopgeleiden stemmen voor vertrek

De 52 procent meerderheid voor de Brexit geeft maar een beperkt beeld van de verdeeldheid in het land. Britse tegenstellingen weergegeven in 4 grafieken. Lees verder

Brexit: bloedbad op de beurs, Cameron treedt af

Brexit: bloedbad op de beurs, Cameron treedt af

De Britten hebben onverwacht vóór het vertrek uit de Europese Unie gekozen. Nederlandse exporteurs zien producten vanochtend in een keer 6 procent duurder worden. David Cameron kondigt zijn aftreden aan. Lees verder

5 tips om uw Internet-of-Things beter te beveiligen

5 tips om uw Internet-of-Things beter te beveiligen

Het Internet of Things (IoT) maakt processen en producten efficiënter. Maar de staat van de beveiliging is te vergelijken met het internet in 1984. Vijf tips om die te verbeteren. Lees verder

Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie; Sjoemelsoftware kost in ieder geval 14 miljard in VS voor Volkswagen

Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie; Sjoemelsoftware kost in ieder geval 14 miljard in VS voor Volkswagen

Plus: Netbeheerders willen af van Balkenende-norm, minimumloon Frankrijk slecht nieuws voor NL transport.  Lees verder

Waarom jonge managers hun medewerkers beter níet om advies kunnen vragen

Waarom jonge managers hun medewerkers beter níet om advies kunnen vragen

Jongere managers kunnen hun medewerkers beter geen advies vragen. Daarmee gaat hun wankele status namelijk alleen maar verder achteruit. Lees verder

Een productievere werkdag? Check dan deze 5 programma’s

Een productievere werkdag? Check dan deze 5 programma’s

De werkdag kan altijd productiever. 5 programma’s die daarbij helpen. Lees verder

Whitepapers
Meer whitepapers »
 
Volg MT op Twitter


@MTNieuws op Twitter
X