Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Alexander Osterwalder: 'Dit is het tijdperk van de innovatiechirurg'

Alexander Osterwalder: 'Dit is het tijdperk van de innovatiechirurg'

Strategie- en innovatietools zijn gedateerd, vindt Alexander Osterwalder. 'We bellen ook niet meer met een jaren-90-mobiel.' Lees verder

5 mythes rond productiviteit ontmaskerd

5 mythes rond productiviteit ontmaskerd

Je moet meer, meer, meer werken, want dat is goed, beter, best. Toch? Misschien ook niet. 5 stellingen ontkracht. Lees verder

Onzekerheid over KLM-ontslagen; Black Friday komt naar Nederland

Onzekerheid over KLM-ontslagen; Black Friday komt naar Nederland

Plus: 'Overname NRC Media voor 90 miljoen', PostNL verder op zondag en Philips-ceo waarschuwt voor Google. Lees verder

Bob ontdekt een pikant filmpje op YouTube

Bob ontdekt een pikant filmpje op YouTube

Bob is divisiedirecteur bij een groot concern. Hij doet zijn best. Dit keer wordt er getongd op 'joetuub'. Lees verder

Het succes van Catawiki, die ándere online marktplaats van Nederland

Het succes van Catawiki, die ándere online marktplaats van Nederland

Online marktplaats Catawiki onderscheidt zich met een focus op verzamelaars. Origineel Gouden Kalf kopen? Check. Lees verder

Tim Smit: 'Risico’s nemen geeft je de zuurstof om succesvol te zijn'

Tim Smit: 'Risico’s nemen geeft je de zuurstof om succesvol te zijn'

Nederlander Tim Smit is geslagen tot Brits ridder en richtte de grootste botanische tuin ter wereld op. Hoe is hem dat gelukt? Lees verder

Fastned breidt uit in Duitsland; Fred de la Bretonière verkoopt zijn zaak

Fastned breidt uit in Duitsland; Fred de la Bretonière verkoopt zijn zaak

Plus: Samsung houdt grote schoonmaak, Uber is misschien wel 40 miljard dollar waard en Wal-Mart schrapt banen in China. Lees verder

Hoe de mobiele revolutie de bankensector op zijn kop zet

Hoe de mobiele revolutie de bankensector op zijn kop zet

Nederlandse banken ontslaan personeel, want: digitale revolutie. Zagen ze de opkomst van mobiel op tijd? En wat komt er nog aan? Lees verder

3 verklaringen voor de opkomst van de tweedehandsmarkt

3 verklaringen voor de opkomst van de tweedehandsmarkt

Kopen en verkopen op de tweedehandsmarkt is booming. Hoe groot is de markt en welke bedrijven spelen een belangrijke rol? Lees verder

Van Apple tot Motorola, allemaal willen ze praten met Fairphone

Van Apple tot Motorola, allemaal willen ze praten met Fairphone

Is het een smartphone of een communicatiestrategie? Fairphone is beide en met beide succesvol. Ceo en oprichter Bas van Abel vertelt. Lees verder

Whitepapers
Meer whitepapers »
 
Volg MT op Facebook
X