Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Bob gaat gemaakte fouten op een volwassen manier te lijf

Bob gaat gemaakte fouten op een volwassen manier te lijf

Bob is divisiedirecteur van een groot concern. Hij doet zijn best. Dit keer probeert hij gemaakte fouten op een volwassen manier te lijf te gaan. Lees verder

8 stellingen over multitasken: hoe en wanneer werkt het?

8 stellingen over multitasken: hoe en wanneer werkt het?

In drukke post-crisistijden moeten managers steeds meer ballen in de lucht houden. Multitasken dus, maar werkt dat eigenlijk wel? Lees verder

Dit is Rob van Wingerden, de nieuwe ceo van BAM

Dit is Rob van Wingerden, de nieuwe ceo van BAM

Rob van Wingerden volgt Nico de Vries per 1 oktober op als ceo van bouwbedrijf BAM, dat onder druk staat. Wie is hij? Lees verder

BAM-ceo Nico de Vries stapt op; Budgetstrategie voor Air France

BAM-ceo Nico de Vries stapt op; Budgetstrategie voor Air France

Plus: Branson voor vrede, overname in bouw en het onbegrepen succes van Sony. Lees verder

Manon van Beek (Accenture): 'Kansen geven is ook belonen'

Manon van Beek (Accenture): 'Kansen geven is ook belonen'

Een interview met Manon van Beek (Accenture). ‘Belonen is nu: de kans krijgen mee te denken over oplossingen die ertoe doen.’ Lees verder

De Goudhaantjes Tiplijn is geopend: wie mag niet ontbreken?

De Goudhaantjes Tiplijn is geopend: wie mag niet ontbreken?

Ook in 2014 publiceert MT de Goudhaantjes 100, een lijst met de 100 meest veelbelovende managers van Nederland. Wie mag niet ontbreken? Lees verder

Heineken verkoopt meer bier; Private bedrijven groeien harder; Ballmer vertrekt helemaal

Heineken verkoopt meer bier; Private bedrijven groeien harder; Ballmer vertrekt helemaal

Plus: TKH, Havenbedrijf Amsterdam, internationale luchtvaart én Primark zitten in de lift. Lees verder

Gekocht worden door Google? Doorsta de tandenborsteltest

Gekocht worden door Google? Doorsta de tandenborsteltest

Google neemt alleen bedrijven over die de tandenborsteltest van ceo Larry Page doorstaan. De wát? Lees verder

10 wetenschappelijke tips tegen werkstress

10 wetenschappelijke tips tegen werkstress

Managers ervaren minder stress als ze een goede relatie met werknemers hebben, zo blijkt uit Noors onderzoek. 10 tips tegen werkstress. Lees verder

Wil je een betere leider worden? Ga hardlopen

Wil je een betere leider worden? Ga hardlopen

Als je scherp bent op de werkvloer, dan volgen mensen je vanzelf. Het begint simpel: met een gezonde, actieve levensstijl. Lees verder

Whitepapers
 
Volg MT op Facebook
X