Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gerelateerde artikelen:


Meer over boeken:


Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Dit zijn de 3 actiepunten voor Willem Vermeend als fintech-ambassadeur

Dit zijn de 3 actiepunten voor Willem Vermeend als fintech-ambassadeur

Willem Vermeend is de nieuwe ambassadeur van de Nederlandse fintech-bedrijven. Wat gaat hij de komende 2 jaar doen? Lees verder

Bob had eigenlijk nog best zin in Jos' jubileumfeest

Bob had eigenlijk nog best zin in Jos' jubileumfeest

Bob is divisiedirecteur van een groot concern en doet zijn best. In deze aflevering bereidt hij het 25-jarig jubileum van Jos voor. Lees verder

‘Als de perfecte wijn zou bestaan, is het een Dão’

‘Als de perfecte wijn zou bestaan, is het een Dão’

De Portugese wijnen van Casa da Passarella hebben een rijk verleden, dat al 150 jaar terug gaat. Lees verder

Wat kun je doen tegen teams met Dr. Jekyll & Mr. Hyde-gedrag?

Wat kun je doen tegen teams met Dr. Jekyll & Mr. Hyde-gedrag?

Sommige volwassen teams verworden ineens tot kinderlijke, sterk emotionele groepen. Hoe kan dat toch? Lees verder

Hoe (on)gezond is al die koffie nu echt?

Hoe (on)gezond is al die koffie nu echt?

Nederlanders zijn met ruim 3 koppen per dag stevige koffiedrinkers. Toch hoor je vaak dat thee gezonder is. Maar is dat wel zo? Lees verder

Hoe geef je leiding aan het ‘nieuwe’ salesteam?

Hoe geef je leiding aan het ‘nieuwe’ salesteam?

Relaties fêteren, een maandelijkse bonus en grote cadeaus voor wie de hoogste jaaromzet haalt. Het kon niet op. Kon, want tegenwoordig werkt deze motivator nog zelden. Hoe geef je dan wel leiding aan een salesteam? Lees verder

D-day voor V&D; Japanse interesse in Grolsch en Heineken doet goede zaken

D-day voor V&D; Japanse interesse in Grolsch en Heineken doet goede zaken

Plus: Willem Vermeend gaat fintech verder helpen, en Unilever schrapt Nederlandse IT-banen. Lees verder

'Een goede verkoper kan stront verkopen', leerde Kristel Groenenboom

'Een goede verkoper kan stront verkopen', leerde Kristel Groenenboom

Sales is lef hebben, heeft Kristel Groenenboom in de loop der tijd ontdekt. En dus ook nee durven zeggen. Lees verder

Dit zijn de 13 dingen die je moet doen als je vertrouwen wil krijgen

Dit zijn de 13 dingen die je moet doen als je vertrouwen wil krijgen

Meer regelgeving helpt zelden tegen vertrouwensverlies. Maar wat dan wel? Deze 13 gedragingen bieden uitkomst. Lees verder

5 missers die je managementpositie ondermijnen

5 missers die je managementpositie ondermijnen

Het vertrouwen in het management wordt snel minder als ze zelf niet het goede voorbeeld geven. 5 veelvoorkomende missers. Lees verder

Whitepapers
Meer whitepapers »
 
Volg MT op Twitter


@MTNieuws op Twitter
X