Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Onderzoek Tegenspraak: dit is wat je moet weten

Onderzoek Tegenspraak: dit is wat je moet weten

Bijna alle managers zien het nut van tegenspraak in, maar slechts 28 procent is er actief mee bezig. De cijfers over tegenspraak. Lees verder

Pas op als je 'gezond verstand' iets beweert

Pas op als je 'gezond verstand' iets beweert

Veel managers vertrouwen op hun 'gezond verstand'. Maar gevoelens en gedrag zijn vaak even goede raadgevers. Lees verder

Waarom empathie de sleutel is tot beter leiderschap

Waarom empathie de sleutel is tot beter leiderschap

Een interview met de Hongaarse filosoof Roman Krznaric over empathie. 'Medewerkers missen geborgenheid.' Lees verder

Doe de test: hoe empathisch ben je zelf?

Doe de test: hoe empathisch ben je zelf?

Volgens filosoof Roman Krznaric is empathie de sleutel tot beter leiderschap. Hoe ontwikkel je het, en hoe scoor je zelf? Lees verder

Kapotte software en bendgate: heeft Apple een imagoprobleem?

Kapotte software en bendgate: heeft Apple een imagoprobleem?

Vorige week trok Apple voor het eerst een softwareupdate terug. Daarna volgde 'bendgate'. Is meer schade te voorkomen? Lees verder

Coachend leiderschap? Zorg dat je eerst de baas wordt

Coachend leiderschap? Zorg dat je eerst de baas wordt

Je kan op verschillende manieren omgaan met hiërarchie op de werkvloer, maar zorg dat je geen allemansvriend wordt. Lees verder

Chantal loopt een blauwtje bij Daan de treinreiziger

Chantal loopt een blauwtje bij Daan de treinreiziger

Daan de Reiziger is liefhebber van niet-gemaakte kilometers. Deze keer vraagt zijn aantrekkelijkste collega of ze mee mag rijden. Lees verder

Lodewijk Asscher zaait robotangst; 'Leiderschapscrisis bij AF-KLM'

Lodewijk Asscher zaait robotangst; 'Leiderschapscrisis bij AF-KLM'

Plus: ING grootste in storingen, miljoenenboete voor KPN, Goudhaantje Michel Cup weg bij DE en Netflix stapt in films. Lees verder

Richard Branson: 'Met marketing alleen red je het niet'

Richard Branson: 'Met marketing alleen red je het niet'

Hoe haalt Richard Branson voordeel uit zijn imago? 'Zou jij lachen als je je werk in een ouderwets uniform moet doen?' Lees verder

De 10 meest bizarre promotiestunts van Richard Branson

De 10 meest bizarre promotiestunts van Richard Branson

Richard Branson staat bekend om zijn opmerkelijke promotiestunts. 10 legendarische voorbeelden op een rijtje. Lees verder

Whitepapers
Meer whitepapers »
 
Volg MT op Facebook
X