Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Tjeerd Jegen nieuwe ceo Hema; SNS Reaal leed vorig jaar fors verlies

Tjeerd Jegen nieuwe ceo Hema; SNS Reaal leed vorig jaar fors verlies

Plus: Plukon blijft in Nederlandse handen, FrieslandCampina komt met ouderenzuivel en Belgen zijn dol op persoonlijke kentekenplaten. Lees verder

Hema ruimt op: Van Zetten vertrekt, Tjeerd Jegen volgt op

Hema ruimt op: Van Zetten vertrekt, Tjeerd Jegen volgt op

De Engelsen ruimen op bij Hema: bestuursvoorzitter Ronald van Zetten stapt op en wordt opgevolgd door de Nederlander Tjeerd Jegen, afkomstig van supermarktketen Woolworths Australia. Andrew Jennings is genomineerd als nieuwe voorzitter van de Raad van Commissarissen.  Lees verder

Laat je niet fompen

Laat je niet fompen

Maak zelf plannen, voordat andermans plannen je opslokken. Want anders ga je willoos heen en weer, zoals de buizenpost van vroeger. Lees verder

Hoe leiders kunnen volgen - en omgekeerd

Hoe leiders kunnen volgen - en omgekeerd

Leiderschap is er pas echt als er ook volgers zijn. Die moeten tegendruk geven, net als bij de tango dansen. Anders werkt het niet. Lees verder

ABN Amro-commissaris Wakkie stapt op; Fusie Ziggo-UPC kost honderden banen

ABN Amro-commissaris Wakkie stapt op; Fusie Ziggo-UPC kost honderden banen

Plus: Uber mag voorlopig blijven in Frankrijk, Jumbo breidt aantal afhaalpunten uit en Google beknibbelt op onderzoek. Lees verder

Werk-privé balans is een belastend concept

Werk-privé balans is een belastend concept

Werk en privé lopen steeds meer in elkaar over. Da's niet erg. Geef mensen vrijheid zelf te kiezen en het werk gaat erop vooruit. Lees verder

'Manager' bijna meest gewilde functie, maar ervaring niet vereist

'Manager' bijna meest gewilde functie, maar ervaring niet vereist

Op sociale media is veel vraag naar managers. Met bijna 700.000 vacatures staat de 'manager' op nummer 2, direct achter de ICT'er. Lees verder

Onderzoek toont aan: cloud goed voor omzet

Onderzoek toont aan: cloud goed voor omzet

Nederlandse bedrijven die veel in de cloud werken zien een veel grotere omzetgroei (14%) dan bedrijven die niet in de cloud zitten (2%). Lees verder

Hoe Hummel van karma z'n bedrijfsstrategie maakte

Hoe Hummel van karma z'n bedrijfsstrategie maakte

Bij Hummel speelt karma een grote rol. Zelfs zo groot, dat de hele bedrijfsfilosofie erop gestoeld is. Ceo Christian Stadil: ‘Als wij goed zijn voor de wereld, is de wereld goed voor ons.’ Lees verder

DNB uit kritiek over privébelangen ABN-top; Philips verkoopt LED-tak aan Go Capital

DNB uit kritiek over privébelangen ABN-top; Philips verkoopt LED-tak aan Go Capital

Plus: Niek Hoek stapt per direct uit RvC NIBC, Bonden woest over beloning KPN-topman Lees verder

 
Volg MT op Facebook
X