Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gerelateerde artikelen:


Meer over boeken:


Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Na de cijferregen in de techsector: dit zijn de winnaars en verliezers

Na de cijferregen in de techsector: dit zijn de winnaars en verliezers

De cijferregen is weer neergedaald in de techsector. Tijd om de balans op te maken. Wie mogen zich winnaar en verliezer noemen? Lees verder

Hoe Max Verstappen Exact helpt de wereld te veroveren

Hoe Max Verstappen Exact helpt de wereld te veroveren

De ambitie van IT-bedrijf Exact is bijna on-Nederlands. ‘Wij willen tot de top-3-cloudspelers voor het MKB in de wereld behoren.’ Max Verstappen helpt een handje. Lees verder

5 magische dreuzel-cijfers achter het Harry Potter-imperium

5 magische dreuzel-cijfers achter het Harry Potter-imperium

Met het achtste Harry Potter-boek dat zondag verschijnt staat de wereldberoemde tovenaar weer volop in de spotlights. Zo groeide het Harry Potter-imperium. Lees verder

Facebook beloont goede content beter; en zo maak je daar gebruik van

Facebook beloont goede content beter; en zo maak je daar gebruik van

Facebook heeft z’n algoritmes aangepast, zodat het nu nóg lastiger is je doelgroep te bereiken. Maar wie met Facebook meedenkt, ontdekt vele (nieuwe) mogelijkheden. Lees verder

'Shell-top onder druk'; goede tijden voor NXP en supermarkten pakken bijensterfte aan

'Shell-top onder druk'; goede tijden voor NXP en supermarkten pakken bijensterfte aan

Plus: staking bij Air France duurt voort, Ford en Harley hebben het moeilijk, en héél dure ijsjes worden een hype. Lees verder

Bob heeft zijn vakantie achter de rug en kan er meteen weer helemaal tegenaan

Bob heeft zijn vakantie achter de rug en kan er meteen weer helemaal tegenaan

Bob is divisiedirecteur bij een groot concern. Hij doet zijn best. In deze aflevering kijkt hij alweer uit naar zijn volgende vakantie. Lees verder

Goede klantenservice én optimale veiligheid? Stemherkenning kan wel eens het gouden ei zijn

Goede klantenservice én optimale veiligheid? Stemherkenning kan wel eens het gouden ei zijn

Veiligheidseisen botsen nog wel eens met de wens tot snelle, drempelloze klantenservice. Kan stemherkenning de oplossing zijn? Lees verder

Hoe beter de ceo wordt betaald, hoe slechter het bedrijf presteert

Hoe beter de ceo wordt betaald, hoe slechter het bedrijf presteert

Hoe beter het bedrijf de ceo betaalt, hoe slechter de prestaties, meldt onderzoek. Wordt dit dé reden ceo-betalingen aan te pakken? Lees verder

Kristel Groenenboom vindt een vechtersmentaliteit belangrijker dan talent

Kristel Groenenboom vindt een vechtersmentaliteit belangrijker dan talent

Kristel Groenenboom rekent in deze column af met talent. Een 'klik' en een vechtersmentaliteit vindt ze veel doorslaggevender. Lees verder

'Ruzie bij fusie biermerken'; grondpersoneel KLM staakt en KPN overhoop met Fox Sports

'Ruzie bij fusie biermerken'; grondpersoneel KLM staakt en KPN overhoop met Fox Sports

Plus: verliezen voor Boeing en The Guardian, winst voor Facebook, en SoundCloud staat te koop. Lees verder

 
Volg MT op Twitter


@MTNieuws op Twitter
X