Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Wat je ook doet, zet geen 'leiderschap' in je CV

Wat je ook doet, zet geen 'leiderschap' in je CV

In 2014 kreeg je vooral een nieuwe baan als je over technische vaardigheden beschikte. Dit waren de 25 meest gewilde vaardigheden. Lees verder

6 Nederlandse ceo's die in 2014 het veld hebben geruimd

6 Nederlandse ceo's die in 2014 het veld hebben geruimd

Ook 2014 was weer een jaar waarin veel topmanagers sneuvelden. Dit zijn de opvallendste ontslagen. Lees verder

Airbnb speelt voor fiscus; Uber bereikt mijlpaal aantal ritten

Airbnb speelt voor fiscus; Uber bereikt mijlpaal aantal ritten

Plus: Philips stelt eisen aan koper Lumileds, AutoRai weer in trek bij importeurs en oud-voetballer Arie Haan schrijft managementboek. Lees verder

Ook in 2014 lazen jullie gewoon Stephen Covey

Ook in 2014 lazen jullie gewoon Stephen Covey

Managementboeken komen en gaan, maar de populariteit van Covey zal altijd blijven bestaan? De 15 best verkochte boeken van 2014. Lees verder

De 3 uitdagingen voor retailers in 2015

De 3 uitdagingen voor retailers in 2015

De consument geeft (eindelijk) weer geld uit. En dat betekent groei voor winkeliers. Toch zal 2015 niet voor iedereen even leuk worden. Lees verder

Airbnb versus Uber: wie is de winnaar van 2014?

Airbnb versus Uber: wie is de winnaar van 2014?

Airbnb en Uber ontgroeiden dit jaar het stadium veelbelovend, maar wie had de meeste impact in 2014? Een vergelijkend warenonderzoek. Lees verder

Philips doet miljardenovername; TMG luidt de noodklok

Philips doet miljardenovername; TMG luidt de noodklok

Plus: Retail krijgt volgend jaar 3 uitdagingen, voor DNB dreigt een claim van DSB en betaalprovider Adyen is 1,5 miljard waard. Lees verder

6 bewijzen dat sociale media het nieuwe verkoopkanaal zijn

6 bewijzen dat sociale media het nieuwe verkoopkanaal zijn

Slimme ondernemers brengen hun producten en diensten onder de aandacht via sociale media. Waarom? 6 redenen. Lees verder

Is dit de nieuwe TomTom? Adyen 1,5 miljard dollar waard

Is dit de nieuwe TomTom? Adyen 1,5 miljard dollar waard

Gamechanger Adyen heeft 250 miljoen dollar aan investeringen opgehaald tegen een waardering van 1,5 miljard. Is het de nieuwe TomTom? Lees verder

De 5 blauwe oceanen van de Nederlandse online markt

De 5 blauwe oceanen van de Nederlandse online markt

In de eerste 3 kwartalen van 2014 gaven Nederlanders 9,81 miljard euro uit op internet. Welke online markten zijn nog onontgonnen? Lees verder

Whitepapers
Meer whitepapers »
 
Volg MT op Facebook
X