Fouten zijn geen domheid

23 dec 2011  |   Peter Boerman  
Boekcover fouten

Iedereen maakt fouten. Maar waarom is het zo moeilijk dat toe te geven? Omdat we geleerd hebben dat wie fouten maakt, dom is. Maar dat is misschien wel de grootste fout, zegt een nieuw boek. Want fouten zijn niet erg, belangrijker is wat we doen nadat we een fout gemaakt hebben.


Dwaze overtuigingen, slechte beslissingen, kwetsend gedrag, we zitten er allemaal vol mee, maar zien het bij onszelf nauwelijks. Bij een ander wel. Heel snel hebben we het oordeel klaar als iemand door rood rijdt, als een scheidsrechter een rode kaart aan een schoppende keeper uitdeelt of als iemand zijn geld aan een oplichter geeft. Maar zodra het onszelf betreft, verliezen we ons in zelfrechtvaardiging, schrijven Carol Tavris en Elliot Aronson in het bijzonder vermakelijke boek 'Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)'.

GERECENSEERD:
Er zijn fouten gemaakt (maar niet door mij)
Carol Tavris en Elliot Aronson
(Nieuwezijnds, 280 pagina’s)

Het boek handelt over het psychologische kernbegrip ‘cognitieve dissonantie’. We kennen de situaties allemaal: we zijn net naar een film geweest, lezen een slechte recensie, en denken: de recensent zal wel een oen zijn. Die heeft er niets van begrepen. Of, de andere kant: we twijfelen of we naar de film gaan, lezen een slechte recensie, en denken: goed dat we daar ons geld niet aan hebben uitgegeven, laten we iets anders gaan doen.

Hilarische uitwassen

Het zoeken naar overeenstemming in onze overtuigingen is een goede manier om te overleven voor de mens, aldus Tavris en Aronson. Zouden we het niet kunnen, dan zouden we gek worden. Maar het leidt ook tot allerlei tragische en hilarische uitwassen. Zoals mensen die in hun eigen leugens gaan geloven. Of mensen die echt geloven dat de wereld vergaat. En als dat niet gebeurt, dat in hun eigen gedachten toeschrijven aan het feit dat zij zelf op tijd zijn gestopt met zondig te leven. Of dat er een foutje zat in de berekening, maar dat we, als we niet snel genoeg allemaal ons leven beteren, volgend jaar echt zullen omkomen.

Moreel oordeel

Beroemd voorbeeld in het boek is dat van twee studenten, die allebei precies hetzelfde morele oordeel hadden over spieken. Totdat er een kans komt om te spieken, en de een die neemt, en de ander niet. Wat blijkt? Dat de spieker zijn vergrijp wel vindt meevallen is eigenlijk nog wel logisch: er zijn veel ergere dingen, zegt hij, en ja, het helpt wel. Maar wat opvallend is, is dat het oordeel van de niet-spieker ook enorm verandert: van licht negatief naar zwaar in het rood: spieken, dat is wel een van de ergste dingen die je kunt bedenken, zegt hij nu.

Grootste misvatting

Het boek van Tavris en Aronson past in een traditie van boeken die de laatste psychologische inzichten op een verhalende en historische manier duidelijk maken. Vooral de laatste jaren is er een grote stroom aan wetenschappelijke informatie die duidelijk maakt dat ons brein niet zo rationeel is als economen met hun homo economicus voorheen altijd dachten. Sterker nog: dat we volledig rationeel zouden zijn, is misschien wel de grootste misvatting die ons brein ons voorspiegelt, aldus de auteurs van Er zijn fouten gemaakt. ‘Ons brein zorgt ervoor dat we denken dat we het juiste doen, en goed zijn, en slim – zelfs als er overweldigend bewijs is van het tegendeel.’

Fouten aanmoedigen

Het levert misschien niet direct de meest praktisch toepasbare informatie op, behalve dat klanten altijd op zoek zijn naar zelfrechtvaardiging en dat het als bedrijf dus goed is daar een antwoord op te vinden. Maar het leert daarnaast ook een belangrijke les: fouten zijn geen domheid, van fouten word je alleen maar beter, en iemand de les lezen na een fout is misschien wel de slechtste reactie denkbaar: daardoor schiet iemand in de verdediging en raakt alleen maar meer overtuigd van zijn eigen gelijk. Beter is het fouten juist aan te moedigen, omdat alleen fouten kunnen helpen het leven te beteren. Een mooie conclusie, al zeg ik het zelf. Die boekrecensie, dat heb ik toch maar weer goed gedaan…

Eerdere boekrecensies:

Management Team neemt elke vrijdag een nieuw (management)boek onder de loep. Eerdere recensies

Gegevens ontvanger
Naam ontvanger:
Email ontvanger:
Jouw gegevens
Naam:
Email:
Zes tips en recente inzichten rond de kunst van het uitstellen

Zes tips en recente inzichten rond de kunst van het uitstellen

Last van uitstelgedrag? Je bent de enige niet. Maar het is gelukkig het hoofd te bieden. Lees verder

Robeco komt met recordwinst, Shell wacht 'zware besluiten', Rijkssteun levert geld op

Robeco komt met recordwinst, Shell wacht 'zware besluiten', Rijkssteun levert geld op

Plus: Harley-Davidson draait lekker, Spyker niet failliet, en vooral vrouwen raken hun mobiel kwijt. Lees verder

Bob weet een slepend juridisch geschil te slechten

Bob weet een slepend juridisch geschil te slechten

Bob is divisiedirecteur van een groot concern. Hij doet zijn best. In deze aflevering blijkt iemand ontslaan nog niet zo makkelijk. Lees verder

Henk Volberda: 'Er zullen nog meer Ubers opkomen'

Henk Volberda: 'Er zullen nog meer Ubers opkomen'

Het is in 2015 wachten op de volgende Uber, zegt innovatieprofessor Henk Volberda. Maar in welke sector moeten we het zoeken? Lees verder

Eigenaar dreigt handen van V&D af te trekken; 'Onderzoek naar Rabobank in VS'

Eigenaar dreigt handen van V&D af te trekken; 'Onderzoek naar Rabobank in VS'

Plus: Facebook heeft 1,39 miljard leden, Shell snijdt fors in investeringen en nieuwe topman voor McDonald's. Lees verder

Wat te doen als je elk jaar 8 procent omzet dreigt te verliezen?

Wat te doen als je elk jaar 8 procent omzet dreigt te verliezen?

Als Canon gewoon hetzelfde blijft doen, verliest het bedrijf 8 procent van zijn omzet. Hoe keert Rob de Louw het tij? Lees verder

Wim van der Leegte koopt Gerard van der Leegte

Wim van der Leegte koopt Gerard van der Leegte

VDL Groep wil GL Precision overnemen. Vertaling: Van der Leegte koopt Van der Leegte. Welke broers doen het nog meer samen? Lees verder

Bas van de Haterd: 'In 2015 wordt het kantelpunt bereikt'

Bas van de Haterd: 'In 2015 wordt het kantelpunt bereikt'

Deel 2 in een serie over de verwachtingen voor dit jaar. Dit keer: Bas van de Haterd over de kantelpunten van 2015. Lees verder

Na jaren van tegenslag: eindelijk weer hoop voor Microsoft?

Na jaren van tegenslag: eindelijk weer hoop voor Microsoft?

Jarenlang zat het Microsoft op innovatiegebied tegen. 4 dingen die de afgelopen jaren misgingen en 2 stappen in de goede richting. Lees verder

Leo Koppelaar (Afas): ‘Wij verkopen Voltooid Tegenwoordige Tijd’

Leo Koppelaar (Afas): ‘Wij verkopen Voltooid Tegenwoordige Tijd’

Bij softwarebedrijf Afas is het nieuwe verkopen helemaal niet nieuw. Leo Koppelaar over het succes van zijn verkoopteam. Lees verder

 
Volg MT op Facebook
X